Rozwód wiąże się nie tylko ze zmianami w życiu osobistym, ale także z koniecznością uporządkowania różnych kwestii formalnych. Jedną z nich jest decyzja dotycząca nazwiska. Osoba, która po zawarciu małżeństwa przyjęła nazwisko współmałżonka, może zdecydować się na powrót do nazwiska po rozwodzie. Warto jednak wiedzieć, że od niedawna obowiązują w tym zakresie korzystniejsze przepisy.
Zmiany zostały wprowadzone do ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 236), dalej, jako: „KRO” i obowiązują od 8 października 2025 r. Najważniejszą z nich jest wydłużenie czasu na podjęcie decyzji o powrocie do poprzedniego nazwiska.
Rok na powrót do nazwiska po rozwodzie
Zobacz też: rozwód w Polsce: poradnik krok po kroku.
Zgodnie z aktualnymi przepisami rozwiedziony małżonek ma rok od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, aby złożyć oświadczenie o powrocie do nazwiska sprzed zawarcia małżeństwa.
Wcześniej termin ten był znacznie krótszy i wynosił trzy miesiące. W praktyce oznaczało to, że wiele osób nie zdążało podjąć decyzji lub dopełnić formalności w tak krótkim czasie.
Aby wrócić do poprzedniego nazwiska, należy złożyć odpowiednie oświadczenie:
- przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego,
- albo przed konsulem - jeżeli osoba przebywa za granicą.
Formalności - jak wygląda powrót do nazwiska po rozwodzie?
Procedura zmiany nazwiska po rozwodzie jest stosunkowo prosta i szybka.
Aby dokonać zmiany nazwiska, należy:
- Złożyć oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska
- Udać się do dowolnego urzędu stanu cywilnego lub konsulatu
- Podpisać protokół sporządzony przez urzędnika
Po przyjęciu oświadczenia informacja trafia do urzędu, w którym sporządzono akt małżeństwa. Następnie w akcie zostaje wpisana wzmianka o zmianie nazwiska.
Od tego momentu możesz oficjalnie posługiwać się poprzednim nazwiskiem.
Ile kosztuje zmiana nazwiska po rozwodzie?
Koszt zmiany nazwiska po rozwodzie jest niewielki i wynosi:
- 11 zł - w urzędzie stanu cywilnego,
- ok. 50 euro - w przypadku składania oświadczenia przed konsulem.
Jakie dokumenty do zmiany nazwiska po rozwodzie?
Aby zmiana nazwiska po rozwodzie przebiegła sprawnie, przygotuj:
- dowód osobisty lub paszport,
- potwierdzenie opłaty skarbowej,
- informację o miejscu sporządzenia aktu małżeństwa,
- datę uprawomocnienia się rozwodu,
- odpis wyroku rozwodowego lub akt małżeństwa z wpisem o rozwodzie.
Dzięki temu unikniesz dodatkowych wizyt w urzędzie.
Dlaczego wydłużono termin?
Wydłużenie terminu było odpowiedzią na problemy pojawiające się w praktyce. Zdarzało się bowiem, że prawomocne wyroki rozwodowe trafiały do urzędu stanu cywilnego z opóźnieniem.
Nadto ustawodawca uznał, że okres bezpośrednio po rozwodzie jest dla wielu osób trudny, a decyzja dotycząca nazwiska często wymaga czasu. Wprowadzenie rocznego terminu na powrót do nazwiska po rozwodzie ma więc zapewnić większą swobodę i komfort przy podejmowaniu tej decyzji.
Czy zmiana nazwiska po rozwodzie jest obowiązkowa?
Powrót do nazwiska sprzed ślubu nie jest obowiązkowy. Osoba rozwiedziona może nadal posługiwać się nazwiskiem przyjętym w trakcie małżeństwa, jeśli tak zdecyduje.
Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w orzecznictwie. Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 6 sierpnia 2019 r., sygn. akt V ACa 147/18 wskazał, że samo używanie przez byłego małżonka nazwiska nabytego w trakcie małżeństwa nie stanowi naruszenia dóbr osobistych drugiej strony, takich jak cześć czy dobre imię.
Podobne stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w postanowieniu z 2 lutego 1978 r., sygn. akt IV CZ 11/78. Sąd stwierdził, że były mąż nie może domagać się odebrania byłej żonie prawa do nazwiska nabytego przez małżeństwo, ponieważ przepisy KRO nie przewidują takiej możliwości. Oznacza to, że decyzja o dalszym używaniu nazwiska należy wyłącznie do osoby, która je przyjęła w chwili zawarcia małżeństwa.
Zmiana nazwiska rodzica a nazwisko dziecka
Rozwód niesie za sobą wiele zmian także w sytuacji dziecka. Często zmiana nazwiska po rozwodzie może rodzić pytania dotyczące nazwiska dziecka. Zasady w tym zakresie określa ustawa z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1988).
Jeżeli zmiana nazwiska miałaby objąć również małoletnie dziecko, co do zasady konieczna jest zgoda drugiego rodzica. Wyjątkiem są sytuacje, gdy drugi rodzic nie żyje, nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych albo został pozbawiony władzy rodzicielskiej.
Zmiana nazwiska w trybie administracyjnym - kiedy jest konieczna?
Nie zawsze uda się skorzystać z uproszczonej procedury. Zmiana nazwiska po rozwodzie w trybie administracyjnym jest konieczna, gdy:
- minął roczny termin na złożenie oświadczenia,
- chcesz zmienić nazwisko jeszcze w trakcie rozwodu.
W takiej sytuacji zastosowanie mają przepisy ustawy o zmianie imienia i nazwiska.
Jak wygląda zmiana nazwiska po rozwodzie w trybie administracyjnym?
Aby dokonać zmiany nazwiska w tym trybie, należy złożyć wniosek do wybranego urzędu stanu cywilnego.
Kluczowe jest uzasadnienie - przepisy wymagają tzw. ważnych powodów.
Najczęściej są to sytuacje, gdy:
- nazwisko jest ośmieszające lub nieodpowiednie,
- używasz innego nazwiska na co dzień,
- nazwisko zostało zmienione bezprawnie,
- chcesz dostosować nazwisko do obywatelstwa innego państwa.
Co powinien zawierać wniosek o zmianę nazwiska?
Wniosek o zmianę nazwiska powinien zawierać:
- miejscowość i datę,
- dane wnioskodawcy,
- oznaczenie urzędu,
- zakres zmiany nazwiska,
- wskazanie aktu urodzenia lub małżeństwa,
- dane dotyczące dzieci (jeśli dotyczy),
- uzasadnienie,
- podpis.
Ile trwa i kosztuje zmiana nazwiska w trybie administracyjnym?
- czas rozpatrzenia: do 1 miesiąca,
- koszt: 37 zł za wydanie decyzji.
Po złożeniu wniosku kierownik urzędu wydaje decyzję:
- o zmianie nazwiska
- lub o odmowie
Decyzję można odebrać osobiście lub otrzymać pocztą.
Co po zmianie nazwiska?
Po zmianie nazwiska po rozwodzie - niezależnie od trybu - konieczna będzie wymiana dokumentów, takich jak:
- dowód osobisty,
- paszport,
- prawo jazdy.
Warto zaplanować to wcześniej, aby uniknąć problemów w codziennym funkcjonowaniu.
Podsumowanie
Obowiązujące obecnie przepisy są bardziej elastyczne dla osób po rozwodzie. Zamiast trzech miesięcy rozwiedziony małżonek ma obecnie rok na podjęcie decyzji o powrocie do nazwiska sprzed małżeństwa.
Warto pamiętać, że zmiana nazwiska jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem. Jeśli jednak ktoś planuje powrót do poprzedniego nazwiska, powinien dopilnować, aby złożyć odpowiednie oświadczenie w urzędzie stanu cywilnego w przewidzianym terminie.
Powyżej - zmiana nazwiska od strony prawnej. Pełną, codzienną listę formalności po rozwodzie - konta, hasła i umowy, które trzeba rozdzielić - zebrał portal Rozwiedziona Mama.
Komentarz ekspercki - radca prawny z Gliwic
Do Kancelarii w Gliwicach często zgłaszają się Klienci z pytaniami dotyczącymi możliwości powrotu do nazwiska sprzed zawarcia małżeństwa po rozwodzie. W praktyce wiele osób dopiero po pewnym czasie od zakończenia sprawy rozwodowej zaczyna porządkować kwestie formalne i zastanawia się, czy nadal mogą skorzystać z uproszczonej procedury zmiany nazwiska.
Dotychczasowy trzymiesięczny termin na złożenie oświadczenia o powrocie do poprzedniego nazwiska w wielu przypadkach okazywał się zbyt krótki. Zdarzało się, że Klienci zgłaszali się po poradę dopiero po kilku miesiącach od rozwodu, gdy emocje opadły i mogli spokojniej zająć się sprawami administracyjnymi. W takich sytuacjach często okazywało się, że ustawowy termin już minął.
W praktyce problemem bywały także kwestie organizacyjne. Niekiedy odpis prawomocnego wyroku rozwodowego trafiał do stron z opóźnieniem albo dopiero po pewnym czasie pojawiała się świadomość, że powrót do nazwiska sprzed ślubu wymaga złożenia odrębnego oświadczenia przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego.
Wydłużenie terminu do roku od chwili uprawomocnienia się orzeczenia rozwodu daje rozwiedzionym więcej czasu na spokojne podjęcie decyzji. Jednocześnie warto pamiętać, że jeżeli oświadczenie nie zostanie złożone w ciągu roku od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego, późniejsza zmiana nazwiska będzie możliwa już tylko w trybie administracyjnym na podstawie przepisów o zmianie imienia i nazwiska.
Radczyni prawna (wpis na listę OIRP: RZ 1456), związana z kancelarią DLB Legal Drabot i Wspólnicy sp.k. w Gliwicach. Prowadzi przede wszystkim sprawy o alimenty, kontakty z dziećmi i mediacje rodzinne. Stawia na jasne wyjaśnienie sytuacji zwykłym językiem, realne scenariusze i ograniczanie konfliktu z myślą o dobru dziecka.
Czy ten artykuł był pomocny?
Dziękujemy za Twoją opinię!
Potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie?
Umów konsultację z r. pr. Izabellą Jaszczyk i omów bezpiecznie swoją sytuację w poufnej rozmowie online lub stacjonarnie.
Umów się na konsultację
