Coraz więcej spraw, które prowadzimy, ma po jednej stronie paszport inny niż polski. Ukraina, Włochy, Wielka Brytania, Indie, Turcja. Schemat powtarza się na tyle często, że da się opisać, co wygląda inaczej niż w sprawie czysto polskiej.
Zacznijmy od dobrej wiadomości. Sam fakt, że mąż albo żona jest cudzoziemcem, nie stanowi żadnej przeszkody. Polski sąd rozwiedzie Cię z obywatelem dowolnego państwa, o ile ma jurysdykcję.
Kiedy polski sąd może prowadzić taką sprawę
Wspólne obywatelstwo odpada, więc trzeba szukać innej podstawy. Najczęściej działa jedna z trzech.
Mieszkacie oboje w Polsce, choćby małżonek miał kartę pobytu, a nie obywatelstwo. Albo mieszkaliście tu wspólnie ostatnio i Ty nadal tu mieszkasz. Albo pozwany małżonek mieszka w Polsce, nawet jeśli Ty wyjechałaś.
Jest też podstawa dla wracających do kraju: sześć miesięcy zwykłego pobytu w Polsce wystarczy, jeśli jesteś obywatelką polską. Rozpisaliśmy to dokładniej przy wyborze właściwego sądu.
Czyje prawo
Tu robi się ciekawie, bo brak wspólnego obywatelstwa zmienia wynik.
Polski sąd schodzi wtedy o szczebel niżej i pyta o wspólne miejsce zamieszkania małżonków, a potem o wspólny zwykły pobyt. Para mieszkająca w Katowicach dostanie prawo polskie. Para, która rozjechała się do dwóch krajów, też skończy przy prawie polskim, tyle że dopiero jako ostatnim ogniwie łańcucha. Mechanizm opisaliśmy przy prawie właściwym dla rozwodu.
Sytuacja odwrotna też się zdarza. Sąd może zastosować obce prawo i wtedy ustala jego treść z urzędu, przez Ministerstwo Sprawiedliwości albo biegłego.
Co dochodzi w praktyce
Tłumacz przysięgły, jeżeli pozwany nie włada polskim. Sąd zapewnia tłumacza na rozprawie, ale pisma procesowe i załączniki tłumaczy się na koszt stron.
Dokumenty z zagranicy: akt małżeństwa, akty urodzenia dzieci, czasem zaświadczenie o zdolności prawnej do zawarcia małżeństwa. Do tego apostille albo legalizacja, zależnie od kraju, i tłumaczenie przysięgłe każdego z nich.
Doręczenie pozwu, jeśli małżonek mieszka poza Polską. W Unii idzie to według rozporządzenia z 2020 roku, przez organy przyjmujące w państwie adresata. Poza Unią zwykle drogą konwencji haskiej z 1965 roku, a przy państwach, które do niej nie przystąpiły, drogą dyplomatyczną. To najdłuższy odcinek całej sprawy i potrafi zająć od kilku miesięcy do roku.
Rozbieżności w pisowni. Nazwiska zapisane w obcych rejestrach bez polskich znaków, imiona w transkrypcji z cyrylicy, różne daty urodzenia w dwóch dokumentach. Urzędy i sądy podchodzą do tego formalnie, więc lepiej wyprostować to przed sprawą niż w jej trakcie.
Pobyt i status małżonka
Pytanie wraca w każdej takiej sprawie, więc warto je rozdzielić od rozwodu.
Rozwód nie unieważnia automatycznie karty pobytu wydanej w związku z małżeństwem, ale bywa podstawą do jej cofnięcia albo do odmowy przedłużenia. To osobne postępowanie przed wojewodą, prowadzone według przepisów o cudzoziemcach, i sąd rodzinny się nim nie zajmuje. Przepisy oraz oficjalne procedury dotyczące pobytu po rozstaniu znajdziesz bezpośrednio w rządowym portalu informacyjnym dla cudzoziemców MOS - Moduł Obsługi Spraw. Jeżeli małżonek ma w Polsce dziecko, sytuacja wygląda inaczej niż przy małżeństwie bezdzietnym.
Obywatelstwa nabytego przez małżeństwo rozwód nie odbiera.
Dzieci z dwóch krajów
Dziecko z podwójnym obywatelstwem ma dokładnie jeden zwykły pobyt i to on decyduje, który sąd orzeknie o opiece i kontaktach. Nie paszport.
Osobno trzeba pomyśleć o wyjeździe dziecka do kraju drugiego rodzica. Wywiezienie bez zgody osoby współdecydującej o miejscu pobytu dziecka uruchamia procedurę z konwencji haskiej, o czym piszemy przy wywiezieniu dziecka za granicę. Zdarza się, że sprawa zaczyna się od wakacji, z których nikt nie wrócił.
Jeżeli Twoje małżeństwo ma dwa paszporty, porozmawiajmy, zanim złożysz pozew. Reszta wątków czeka w przewodniku po sprawach międzynarodowych i na stronie sprawy międzynarodowe.
Najczęściej zadawane pytania
Mąż jest cudzoziemcem i nie zgadza się na rozwód. Co teraz?
To samo co w sprawie polskiej: sąd orzeknie rozwód mimo braku zgody, jeżeli rozkład pożycia jest zupełny i trwały. Brak zgody wydłuża sprawę, ale jej nie blokuje.
Czy mąż musi przyjechać do Polski na rozprawę?
Nie musi. Sąd może przesłuchać go zdalnie albo w drodze pomocy prawnej przez sąd w jego państwie. Musi natomiast zostać prawidłowo zawiadomiony, i to właśnie zajmuje najwięcej czasu.
Nie znam obecnego adresu żony za granicą. Da się złożyć pozew?
Da się. Sąd sprawdzi możliwość ustalenia adresu, a gdy to się nie uda, może ustanowić kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu. Zbierz wcześniej wszystko, co wskazuje ostatnie miejsce pobytu.
Czy po rozwodzie mąż straci kartę pobytu?
Nie dzieje się to automatycznie. Rozwód może być powodem cofnięcia zezwolenia wydanego ze względu na małżeństwo, ale decyduje o tym wojewoda w osobnym postępowaniu, biorąc pod uwagę między innymi dzieci i długość pobytu.
Braliśmy ślub w Turcji. Czy polski sąd może nas rozwieść?
Tak, jeśli ma jurysdykcję, na przykład dlatego że oboje mieszkacie w Polsce. Wcześniej trzeba przenieść zagraniczny akt małżeństwa do polskiego rejestru, bo sąd i urząd potrzebują polskiego odpisu.
Radczyni prawna (wpis na listę OIRP: RZ 1456), związana z kancelarią DLB Legal Drabot i Wspólnicy sp.k. w Gliwicach. Prowadzi przede wszystkim sprawy o alimenty, kontakty z dziećmi i mediacje rodzinne. Stawia na jasne wyjaśnienie sytuacji zwykłym językiem, realne scenariusze i ograniczanie konfliktu z myślą o dobru dziecka.
Czy ten artykuł był pomocny?
Dziękujemy za Twoją opinię!
Potrzebujesz wsparcia w swojej sprawie?
Umów konsultację z r. pr. Izabellą Jaszczyk i omów bezpiecznie swoją sytuację w poufnej rozmowie online lub stacjonarnie.
Umów się na konsultację
